Landschapsbeheer Flevoland

Vlinders

Locatie
tuin/erf/schooltuin.

Soortbeschrijving
Vlinders behoren volgens velen tot de mooiste insecten van de wereld. Ze zijn opvallend en kleurrijk. Fladderend van bloem tot bloem verzamelen ze hun nectar en spelen zo een belangrijke rol bij de bestuiving. De metamorfose van rups tot vlinder spreekt tot ieders verbeelding.

Welke soorten uw tuin bezoeken hangt af van een aantal factoren. Het omringende landschap moet alles bieden wat de soort in de verschillende stadia (ei- rups- pop- vlinder) nodig heeft: de juiste waardplanten die door de rupsen gegeten worden, geschikte nectarplanten, goede temperatuur- en luchtvochtigheid en oriëntatie- punten.

Sommige soorten, zoals de Koninginnepage en de Grote weerschijnvlinder, stellen veel of zeer specifieke eisen en zijn daardoor zeldzaam. Andere soorten, zoals Dagpauwoog en Klein koolwitje zijn weinig kieskeurig of maken gebruik van algemene planten en komen daarom algemeen voor. Met enkele gerichte maatregelen kunt u uw tuin omtoveren tot een vlinder-eldorado.

Weetjes

  • Vlinders hebben een territorium. Twee vlinders die achter elkaar aan fladderen zijn dus niet automatisch man en vrouw die elkaar het hof maken, maar kunnen ook mannen zijn die elkaar proberen weg te jagen!
  • Naast nectarplanten zijn er ook planten die vlinders aantrekken voor het afzetten van de eieren. Veel vlinders zijn specifiek gebonden aan één of enkele plantensoorten (de zgn “waardplanten”). Het Oranjetipje bijvoorbeeld, gebruikt alleen pinksterbloem of look-zonder-look als waardplant. Met name brandnetels en diverse grassoorten worden door andere vlinders benut om hun eitjes af te zetten. 
  • Naast dagvlinders zijn er ook vele soorten nachtvlinders, die zoals de naam al aangeeft, meestal 's nachts actief zijn. Of u van doen heeft met een dag- of een nachtvlinder is eenvoudig te zien aan de voelsprieten (antennes). Bij dagvlinders eindigen deze in een knopje. De antennes van nachtvlinders eindigen in een punt en hebben meestal veervormige antennes. In Nederland komen ongeveer 50 soorten dagvlinders voor en meer dan 2000 soorten nachtvlinders. 
  • Wist u dat er ook nachtvlinders zijn die hoofdzakelijk overdag actief zijn? In Nederland komen bijna 200 soorten voor die u overdag kunt bewonderen. Een bekend voorbeeld is de Kolibrievlinder die in de zomer in vele vlindervriendelijke tuinen wordt gezien. 
  • Nachtvlinderaars maken gebruik van licht of 'stroop' om nachtvlinders te lokken. Een gevarieerd aanbod aan nectarplanten helpt ook om deze prachtige insecten uw tuin te laten bezoeken.
Wat u kunt doen voor vlinders

Wat u kunt doen voor vlinders

  • Kies voor verschillende nectarrijke plantensoorten die verspreid in het jaar bloeien. Afhankelijk van de grondsoort van de tuin, de ligging t.o.v. de zon en de oppervlakte zijn er vele mogelijkheden 
  • Vlinders houden niet van wind. Om op te warmen zitten ze graag op een beschutte plaats in de zon. Met het planten van een haag of wat struiken aan de noord-west zijde creëert u luwe plekken. Gebruik liever een heg, struiken of een bomenrij als tuin- of erfafscheiding dan een schutting.
  • Natuurlijke afscheidingen stoppen de wind namelijk geleidelijk en bieden meer variatie. Ook bieden ze broed- en schuilgelegenheid aan vogels en kleine zoogdieren.
  • Zorg verder voor afwisseling in de hoogte van de beplanting zodat de zon nog wel in de tuin kan komen. Door de zon beschenen stapelmuurtjes oefenen ook een grote aantrekkingskracht op vlinders uit 
  • Vlinders gebruiken graag een bloemrijke strook om de tuin in te kunnen vliegen (aanvliegroute) 
  • Om te overwinteren maken rupsen en vlinders gebruik van (klimop)hagen, takkenbossen, blad- of snoeiafval en strooisel. Hark de tuin dus niet te netjes aan en creëer hoeken waar tuinafval kan blijven liggen 
  • Voer eventueel onderhoud van de tuin in verschillende fasen uit, zodat er altijd voldoende voedsel is voor de rupsen om te overleven. Laat indien mogelijk ook een deel van de tuin ongemaaid
Polderpark: bloemen en vlinders

Polderpark: bloemen en vlinders

Een mooi voorbeeld van een vlindertuin is te vinden in het Polderpark in Almere-Buiten, tussen de Landgoederenbuurt en de Molenbuurt. Het is een park met veel grasstroken en singels met bomen en struiken. Door de geasfalteerde wandelpaden is het park goed toegankelijk voor rolstoelers of mensen met een kinderwagen. Ook is er een kinderboerderij en een speelplek voor kinderen.

Buurtbewoonster Maaike van der Sande heeft het plantschema gemaakt, met aandacht voor zowel nectar- als waardplanten. De vlindertuin kent een ruig bloemrijk deel dat één keer per jaar gemaaid wordt en een deel dat echt beheerd wordt als tuin. Ook is er in het park een bloemenweide aangelegd.

In de bosrand zijn windluwe, zonnige plekken gemaakt, waar vlinders zich op kunnen warmen. In het zuidelijk gedeelte van het park, aan de overkant van de Sportlaan, is een natuurvriendelijke oever aangelegd. Het park krijgt zo meer variatie én een bloemrijk gezicht.

Overige informatiebronnen

Links

  • Uw tuin vol vlinders
    Zeer informatieve site, waar u op basis van uw postcode, bezonning en oppervlak informatie kunt krijgen over geschikte beplanting voor vlinders
  • VlinderNet
    Over alle Nederlandse dag- en nachtvlinders, met veel foto's van vlinders en rupsen
  • Vlinderstichting

Boekentips

  • Bellmann, H., 2007 - Vlinders, rupsen en waardplanten. Tirion, Baarn. ISBN 978-90-5210-590-1 (met foto's van meer dan 300 dag- en nachtvlinders, en bijna 200 waardplanten)
  • Bos, F.G., M.A. Bosveld, D.G. Groenendijk, C.A.M. van Swaay & I.Wijnhoff, 2006 - De dagvlinders van Nederland: verspreiding en bescherming. Naturalis, KNNV Uitgeverij en EIS-Nederland. ISBN 978-90-5011-227-7 (bundeling van alle beschikbare kennis over de 106 Nederlandse soorten)
  • Bos, F. & A. van Lierop (illustraties), 2001 - Dagvlinders in beeld. KNNV Uitgeverij. ISBN 978-90-5011-145-4 (herkenningsgids met de meest voorkomende soorten)
  • Tolman, T. & R. Lewington, 1999 - De nieuwe vlindergids. Tirion, Baarn. ISBN 978-90-5210-325-9 (herkenningsgids met alle 450 soorten van Europa en Noordwest Afrika)
  • Wynhoff, I., C.A.M. van Swaay & J.G. van der Made, 2001 - Veldgids dagvlinders. KNNV Uitgeverij. ISBN 978-90-5011-123-2 (herkenningsgids voor de dagvlinders van Noordwest Europa)